محمد حسن خان اعتماد السلطنه
31
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
معتدل و عقلى محيط و حذقى مفرط شود و مستجمع شرايط منظوره و لوازم مطلوبه و صفات لازمه و قواى فعاله گردد . در اين صورت عجب نيست كه سيماى جهانآراى اقدس و طلعت فيروزى آيت مقدس را چنان ساخته و پرداخته باشد كه جامع محاسن صورى و معنوى و جاذب قلوب و ابصار ارباب بصيرت گردد . كشور آرايد و جانها همه زو آسايد * بجز از لطف و كرم كار دگر ننمايد حكم تقدير چو نيكو بود و دولت يار * كارفرماى قدر كار چنين فرمايد و ازين روست كه عموم باريافتگان آستان سپهرنشان بلكه قاطبهء رعاياى اين دولت جاويد بنيان تعشقى خاص و اشتياقى مخصوص به زيارت تمثال آفتاب مثال همايون شاهنشاهى خلد الله ملكه و سلطانه دارند و دولت ديدار خسروانى را از مواهب سنيه و نعم غير متناهيهء خداوندى مىشمارند . درك اين سعادت و كسب ميمنت را بر سر راه موكب منصور مىآيند و ديده را از غبار اين راه روشن مىنمايند . مشاهدهء آن جمال با كمال را به جان مىجويند و بىاختيار مىگويند كه تبارك الله احسن الخالقين . ولادت با سعادت اعليحضرت اقدس شهريارى ارواحنا فداه در شب يكشنبه ششم هلالى شهر صفر المظفر سنهء 1247 ناقصهء هجريه عليه آلاف الثناء و التحية مطابق هفدهم ژوليه سنهء 1831 ناقصهء ميلاديه مقدار چهار ساعت و يك ربع از شب مسطور گذشته به افق قريهء كهنمير كه از قرى و مضافات تبريز است و به خط مستقيم هندسى تقريبا مقدار يك فرسخ و نيم در جانب جنوب تبريز و بحسب مسافت در چهار فرسخى آن واقع شده و طول مدارج شرقى آن از جزائر خالدات 64 درجه و 42 دقيقه و عرض آن از خط استوا سى و هشت درجه و پنج دقيقه است . چون مسافت ما بين موضع ولادت با سعادت و تبريز برحسب بعد چندان محسوس نيست منجمين اين دولت جاويد آيت همان طول و عرض دار السلطنهء تبريز را ملاحظه كرده استخراج طالع ولادت با سعادت را به افق شهر تبريز نمودهاند و طالع ولادت با سعادت برحسب زيج جديد محمد شاه هندى به صورتى است كه در ذيل ثبت و تحرير يافته ، اللهم ابد عيشه و ايد جيشه . ( جدول در صفحهء 32 آمده است ) جلوس ميمنت مأنوس اعليحضرت اقدس شهريارى ارواح العالمين فداه . در شب يكشنبه 18 هلالى شهر شوال المكرم سنهء 1264 ناقصهء هجريه مطابق 17 ماه سپتامبر سنهء 1848 ميلادى به افق دار السلطنهء تبريز مقدار بيست دقيقه تمام از غروب نصف قرص آفتاب شب مسطور گذشته بر حسب تعيين و تشخيص ساعت سعدى كه منجمين ديده و بعرض رسانيدهاند پس در سپتامبر سال 1888 ميلادى كه تقريبا موافق است با اوايل سنهء 1306 هجريه كه سال تأليف اين كتاب مستطاب مىباشد چهل سال شمسى از دوران ابدبنيان گذشته خواهد بود و صورت زايجهء وقت جلوس بر وجهى است كه در ذيل ثبت و ضبط گرديده ، اللهم خلد ملكه و اجر فى بحار السعادة فلكه . ( جدول در صفحهء 32 آمده است )